Na het overlijden van een dierbare komt er in korte tijd veel op nabestaanden af. Verdriet en praktische beslissingen lopen door elkaar heen. Er moet worden nagedacht over de vorm van het afscheid, de locatie, muziek, vervoer, bloemen, de ceremonie en nog veel meer.
Juist in zo’n periode is het prettig wanneer er ruimte is om niet alles direct te hoeven beslissen. Een uitvaart hoeft namelijk niet volgens een vast draaiboek te verlopen. Organisaties zoals Nolet Bult begeleiden families daarom stap voor stap en geven ruimte om in alle rust keuzes te maken die passen bij de overledene en de nabestaanden.
Maar welke keuzes komen er eigenlijk kijken bij een persoonlijk afscheid?
Begin niet direct met een lijst vol beslissingen
Na een overlijden ontstaat vaak het gevoel dat alles meteen geregeld moet worden.
Toch hoeft dat lang niet altijd.
Natuurlijk zijn er zaken die relatief snel aandacht nodig hebben, maar veel keuzes kunnen rustig worden besproken. Volgens Nolet Bult is juist dat nemen van tijd een belangrijk onderdeel van goed afscheid nemen. Nabestaanden mogen eerst stilstaan bij wat er is gebeurd en vervolgens stap voor stap bepalen hoe het afscheid vorm krijgt.
Dat voorkomt dat beslissingen alleen uit praktische haast worden genomen.
Begraven of cremeren?
Een van de eerste grote keuzes is vaak de vraag of iemand wordt begraven of gecremeerd.
Soms heeft de overledene daar zelf duidelijke wensen over vastgelegd. In andere gevallen maken nabestaanden die keuze samen.
Beide vormen bieden veel ruimte voor persoonlijke invulling.
Bij begraven kun je bijvoorbeeld denken aan:
- een traditionele begraafplaats;
- een familiegraf;
- natuurbegraven;
- een persoonlijk grafmonument.
Bij crematie ontstaat later opnieuw een keuze over de bestemming van de as.
Die kan bijvoorbeeld worden bewaard, verstrooid of gedeeltelijk worden verwerkt in een herinneringsvoorwerp.
Nolet Bult wijst er op haar website op dat er verschillende mogelijkheden zijn voor zowel natuurbegraven als asbestemming.
Een locatie kiezen die past bij de persoon
Een uitvaart hoeft niet automatisch plaats te vinden in een standaard aula.
Steeds vaker wordt gekozen voor een locatie die beter past bij de overledene of de familie.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een kerk;
- een crematorium;
- een uitvaartcentrum;
- een horecalocatie;
- een verenigingsgebouw;
- een buitenlocatie;
- een eigen woning of tuin.
De mogelijkheden hangen natuurlijk af van praktische zaken, maar het uitgangspunt hoeft niet te zijn dat iedere uitvaart er hetzelfde uitziet.
Juist een vertrouwde locatie kan extra betekenis geven aan het afscheid.
Muziek maakt een ceremonie persoonlijk
Muziek roept herinneringen op.
Een bepaald nummer kan direct doen denken aan een vakantie, een huwelijk, een favoriete artiest of een specifieke periode uit iemands leven.
Daarom speelt muziek vaak een belangrijke rol tijdens een uitvaart.
Dat kan opgenomen muziek zijn, maar ook live muziek.
Nolet Bult noemt op de eigen website bijvoorbeeld de mogelijkheid om musici in te zetten met verschillende instrumenten en muziekstijlen.
Bij het kiezen van muziek hoeft niet alleen gekeken te worden naar plechtige nummers.
Juist een lied dat echt bij iemand hoorde, kan veel meer zeggen dan muziek die traditioneel met een uitvaart wordt geassocieerd.
Wie spreekt er tijdens het afscheid?
Een persoonlijk verhaal kan een ceremonie veel betekenis geven.
Familieleden, vrienden of collega’s kunnen bijvoorbeeld iets vertellen over het leven van de overledene.
Dat hoeft geen volledig levensverhaal te zijn.
Juist kleine herinneringen maken iemand vaak herkenbaar.
Denk aan:
- typische uitspraken;
- bijzondere gewoontes;
- gezamenlijke vakanties;
- hobby’s;
- werk;
- vriendschappen;
- grappige momenten.
Niet iedereen voelt zich comfortabel om zelf te spreken.
In dat geval kan iemand anders een tekst voorlezen of kan de uitvaartbegeleider helpen bij het vertellen van het verhaal.
Foto’s laten zien wie iemand was
Foto’s kunnen tijdens een afscheid helpen om herinneringen tastbaar te maken.
Een presentatie hoeft daarbij niet alleen uit formele portretten te bestaan.
Vakantiefoto’s, familiekiekjes en gewone momenten uit het dagelijks leven vertellen vaak veel meer.
Ook bij de inrichting van een locatie kunnen foto’s een rol spelen.
Een tafel met fotoalbums, persoonlijke spullen of voorwerpen die bij een hobby horen kan bijvoorbeeld direct zorgen voor een herkenbare sfeer.
Zo wordt een afscheid niet alleen een ceremonie, maar ook een weerspiegeling van het leven dat is geleefd.
Ook vervoer kan persoonlijk worden ingevuld
Een traditionele rouwauto is niet de enige mogelijkheid.
Ook vervoer kan aansluiten bij iemands persoonlijkheid of levensstijl.
Nolet Bult noemt verschillende mogelijkheden, van een rouwkoets en uitvaartbus tot een motor of klassieke auto. In sommige situaties kan zelfs een eigen voertuig worden gebruikt.
Dat lijkt misschien een klein detail, maar juist zulke keuzes maken een afscheid persoonlijk.
Voor iemand die bijvoorbeeld zijn hele leven gek was op motoren, kan passend vervoer veel betekenis hebben.
Betrek kinderen bij het afscheid
Volwassenen willen kinderen soms beschermen tegen verdriet door ze zo weinig mogelijk bij een overlijden en uitvaart te betrekken.
Toch kan deelname juist helpen om beter te begrijpen wat er gebeurt.
De manier waarop dat gebeurt, hangt natuurlijk af van leeftijd en karakter.
Een kind kan bijvoorbeeld:
- een tekening maken;
- een bloem neerleggen;
- iets in de kist leggen;
- een kaars aansteken;
- helpen bij het kiezen van muziek.
Nolet Bult besteedt expliciet aandacht aan kinderen en afscheid nemen en benadrukt dat ook zij ruimte nodig hebben om op hun eigen manier met verdriet om te gaan.
Zelf iets doen kan waardevol zijn
Een uitvaart hoeft niet volledig door professionals te worden uitgevoerd.
Nabestaanden kunnen zelf ook onderdelen verzorgen.
Dat kan heel praktisch zijn, bijvoorbeeld door bloemen te regelen of de kaart te ontwerpen.
Maar het kan ook gaan om meer persoonlijke handelingen.
Denk aan het sluiten of dragen van de kist, het verzorgen van de overledene of het inrichten van de afscheidsruimte.
Nolet Bult moedigt families aan om, waar dat goed voelt, zelf betrokken te zijn bij het afscheid. Juist dat zelf doen kan bijdragen aan een persoonlijker proces.
Bespreek ook de kosten
Persoonlijk betekent niet automatisch duur.
De kosten van een uitvaart hangen sterk af van de keuzes die worden gemaakt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- locatie;
- kist;
- vervoer;
- bloemen;
- drukwerk;
- catering;
- muziek;
- aantal gasten.
Daarom is het verstandig om vooraf inzicht te krijgen in de financiële gevolgen van verschillende keuzes.
Nolet Bult geeft aan dat de uiteindelijke kosten sterk afhankelijk zijn van persoonlijke wensen en dat alternatieven kunnen worden besproken wanneer kosten een rol spelen.
Ook een uitvaartverzekering kan invloed hebben op de mogelijkheden.
Je bent niet altijd gebonden aan de uitvaartondernemer van de verzekeraar
Een veelgehoord misverstand is dat je bij een uitvaartverzekering automatisch gebruik moet maken van een specifieke uitvaartondernemer.
Dat is niet altijd het geval.
Nolet Bult geeft aan dat nabestaanden vrij zijn in de keuze van een uitvaartondernemer, ongeacht waar iemand verzekerd is. Wel kan het type verzekering invloed hebben op de vergoeding.
Bij een kapitaalverzekering wordt bijvoorbeeld een geldbedrag uitgekeerd.
Bij een naturaverzekering kan sprake zijn van een vooraf vastgesteld pakket aan producten en diensten.
Daarom is het verstandig om de polisvoorwaarden erbij te pakken voordat belangrijke financiële keuzes worden gemaakt.
Persoonlijk betekent niet dat alles bijzonder moet zijn
Bij een persoonlijk afscheid wordt soms gedacht dat ieder onderdeel uniek of opvallend moet zijn.
Dat hoeft helemaal niet.
Voor de ene familie betekent persoonlijk juist een heel eenvoudige ceremonie met alleen directe naasten.
Voor een andere familie betekent het een uitgebreid afscheid met muziek, toespraken en veel gasten.
Het belangrijkste is dat keuzes passen bij de persoon die is overleden en bij de mensen die afscheid nemen.
Een uitvaart hoeft niet indrukwekkend te zijn om betekenisvol te zijn.
Ook na de uitvaart stopt het proces niet
Na de dag van de uitvaart begint voor nabestaanden vaak een nieuwe fase.
De periode van regelen en organiseren valt weg, terwijl het gemis juist duidelijker kan worden.
Daarom kan een gesprek na de uitvaart prettig zijn.
Nolet Bult biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid om na afloop samen terug te kijken en kan waar nodig verwijzen naar ondersteuning rondom verliesverwerking.
Dat onderstreept dat uitvaartbegeleiding niet alleen draait om het organiseren van één dag.
Een goed afscheid ontstaat stap voor stap
Er bestaat geen standaardformule voor een goede uitvaart.
Wat voor de ene familie troostend voelt, kan voor een andere familie helemaal niet passen.
Daarom is het vooral belangrijk om tijd te nemen, mogelijkheden te bespreken en keuzes niet alleen vanuit traditie te maken.
Een persoonlijke uitvaart ontstaat vaak juist uit kleine details: een bekend lied, een foto, een bijzondere auto, een verhaal of een handeling die bij iemand hoorde.
Met passende begeleiding kunnen die losse elementen samen een afscheid vormen dat herkenbaar voelt.
En juist dat kan nabestaanden helpen om later niet alleen terug te denken aan het verlies, maar ook aan een afscheid dat recht deed aan het leven dat eraan voorafging.